Durf jij het te laten stormen in je bedrijf?

   Het gebouw ligt op een bedrijventerrein waar veel functioneel is, maar weinig mooi. Vierkante gevels en grijze wandpanelen. Een vlag met een logo wappert in de wind. Nederland in februari. Verschrikkelijk. Binnen ruikt het naar koffie en schoonmaakmiddel.
  
   Ik ben vroeg. Niet uit beleefdheid, maar omdat ik dan zie hoe een bedrijf is voor het zich aanpast aan bezoek. Door een glazen wand zie ik het MT zitten. Drie mannen, twee vrouwen. Ze praatten niet. Ze kijken naar laptops, scrollen op hun telefoon en iemand tikt met een pen op tafel.

   Mark, de eigenaar, komt me halen. Midden veertig, spijkerbroek, blouse, colbert, sneakers. George Clooney type.
   ‘Goed dat je er bent,’ zegt hij. ‘Hoogste tijd om hier wat orde te scheppen.’
   Orde? Ik denk dat hij rust bedoelt, maar we zullen zien. Na het schudden van handen gaan we zitten.

   Een groot scherm licht op en laat een slide zien: Prioriteiten komende kwartaal. Er staan er veertien. Ach, van een beetje ambitie is nog nooit iemand gestorven, denk ik met een glimlach.
   ‘Dit is waar we mee bezig zijn,’ zegt Mark trots. Hij leidt aan het ik-denk-dat-drukte-een-teken-van-vitaliteit-is syndroom.
 
   ‘Ok, mooie lijst en, ehm … lang. Maar zijn er ook dingen die geen prioriteit hebben?’
Dat zorgt voor aandacht bij mijn zichtbaar induttende tafelgenoten. Mark kijkt me aan.
   ‘Hoe bedoel je, dingen die geen prioriteit hebben?’
   ‘Nou, wat jullie níet gaan doen dit kwartaal?’

   Er wordt schamper gelachen. Alsof ik een retorische vraag stel. De CFO, een man met het soort humor dat alleen zijn vrouw snapt, zegt: ‘Nou, slapen bijvoorbeeld …’ Er wordt harder gelachen, ‘Mijn gezin zien,’ zegt een ander. Daarna wordt het stil. Sommigen kijken vanuit hun ooghoek naar Mark.

   Ik laat de stilte bestaan, het is een nuttig instrument. In een kamer vol managers duurt ie sowieso niet lang.
   ‘Mag ik vragen waar jullie wakker van liggen?’ vraag ik. Schijnbaar geen gebruikelijke vraag. Ze worstelen met het antwoord, maar niet heel lang.

   ‘Van de constante hectiek,’ zegt iemand met een onzekere glimlach.
   ‘Van alles wat tussendoor moet,’ zegt een ander.
   ‘Van dat alles altijd even belangrijk is,’ zegt Ellen van operations, bijna verontschuldigend.

   Ik loop naar het scherm en wijs naar de ellenlange lijst prioriteiten.
   ‘Oké,’ zeg ik, ‘Wie van jullie heeft deze lijst gemaakt?’
   Alle handen gaan een soort van omhoog. Zoals vroeger op school, als je het antwoord wist, en wilde geven, maar niet als nerd gezien wilde worden door je klasgenoten.

   ‘Mooi,’ zeg ik. ‘Dan kunnen we gaan schrappen zonder dat iemand zich persoonlijk aangevallen voelt.’
   De CFO grinnikt, het soort lach dat bedoeld is om te testen of ik een grap maak. Niet dus.

   ‘Jullie willen rust,’ zeg ik. ‘Of zoals Mark het noemt, orde. Maar rust ontstaat niet door niet te kiezen. Rust ontstaat door confrontatie.’
   ‘Klinkt gezellig,’ mompelt Ellen.

   ‘Dat valt mee,’ zeg ik. ‘Het kost je een dag. Daarna nog een paar weken gedoe en dan merk je het er is … rust.’

   Mark leunt naar voren, zet zijn ellebogen op tafel.
   ‘Mooi verhaal, maar wat is nou je punt?’
   ‘Mijn punt is dat deze lange lijst niet het probleem is,’ zeg ik. ‘Die is een symptoom. Het probleem is dat jullie overal ‘ja’ op zeggen. Of anders gezegd, dat jullie geen ‘nee’ durven zeggen. Niet tegen Mark, tegen een klant, tegen elkaar en tegen jezelf.’

   Ignace is van sales. Hij kijkt op van zijn laptop. ‘Klinkt allemaal leuk hoor, maar we moeten ook verkopen, toch? Iedereen hier verwacht van me dat …’
   ‘Inderdaad,’ onderbreek ik hem ik. ‘De operatie draait door. En daarom zeggen jullie ja tegen dingen die je eigenlijk niet meer wil doen. Omdat het op het moment zelf voelt als een plicht, als iets wat je moet doen. Terwijl het in werkelijkheid angst is. Angst voor gedoe. Angst voor teleurstelling. Angst dat iemand boos wordt. Angst dat de omzet daalt.’

   Een volgende stilte, maar nu een waarin je ziet dat ze het herkennen, maar dat niemand de eerste wil zijn die dat toegeeft. Ik wijs naar een item op het scherm.
   ‘Deze,’ zeg ik. ‘Wie durft hardop te zeggen dat dit geen prioriteit heeft, níet dit kwartaal, niet dit jaar, misschien wel nooit?’
Mark kijkt naar de CFO. De CFO kijkt naar Ellen. Ellen kijkt naar Ignace en die kijkt naar Mark. Wat een prachtig efficiënt systeem: iedereen kijkt naar iemand anders.

   ‘Het punt is niet of het een goed idee is of niet,’ zeg ik. ‘Het punt is: willen we hier de komende drie maanden onze rust voor inleveren?’
Mark zucht. ‘Het gaat wel om een belangrijke klant.’
‘Natuurlijk,’ zeg ik. ‘Het gaat vaak om die belangrijke klant. Probleem is alleen dat jullie inmiddels een bedrijf hebben dat bestaat uit alleen maar uitzonderingen voor belangrijke klanten.’

   Er wordt gelachen. Dit keer minder schamper. De CFO tikt met zijn pen zijn tegen zijn – nogal grote – onderlip.
   ‘Maar als we dit niet doen, krijgen we gegarandeerd gezeik.’
   ‘Vast wel,’ zeg ik. ‘En welkom bij eerst moet het stormen.’

   Mark fronst: ‘En wat als we het niet stoppen, als we het gewoon gaan doen?’
   ‘Dan komt er ook gezeik,’ zeg ik. ‘Alleen meer én verspreid over een veel langere periode én met grotere gevolgen.’

   Het landt, ik zie het aan hun gezichten. Niet omdat het goed klinkt, maar omdat ze allemaal de afgelopen jaren precies dat hebben meegemaakt. Ellen zegt zacht: ‘Ik ben vooral klaar met uitleggen aan mijn team waarom alles ineens weer anders moet omdat er iets tussendoor kwam.’

   Mark kijkt haar aan. Voor het eerst die ochtend niet als de grote baas, maar als iemand die iets inziet wat hij eigenlijk al lang wist.
   ‘Oké,’ zegt hij. ‘Dus wat doen we nu?’

   Ik kijk naar het scherm. Veertien prioriteiten. Het aantal alleen al is dodelijk vermoeiend.
   ‘We doen wat jullie in een kwartaalmeeting horen te doen,’ zeg ik. ’Een kwartaalmeeting draait om het bepalen van de drie tot vijf belangrijkste prioriteiten. Niet om alles wat ook maar een beetje belangrijk voelt op een lijst te zetten.’

   Enthousiast knikkende koppies, zelfs van Mark. Ze kennen het principe, nu de uitvoering nog.
‘Een prioriteit,’ zeg ik, ‘is geen extra taak. Het is een richtinggevend project dat jullie strategie dichterbij brengt. Als alles een prioriteit is, kom je nergens.’

   Ignace klapt zijn laptop dicht. Dat is in dit MT hetzelfde als het draaien van een stoel bij The Voice: een teken dat er een keuze gemaakt is. Ellen kijkt op. ‘We gaan schrappen.’

   Een afsluitende stilte, maar geen vermoeide. Dit is een stilte waarin mensen voelen; als we dit serieus aanpakken, gaat het ergens pijn doen. Dat klopt. Zonder wrijving geen glans, om er maar eens een cliché tegenaan te gooien.

   Mark staat op, doet zijn colbert uit en stroopt de mouwen van zijn overhemd op. ‘Er gaan mensen boos worden.’
   ‘Dat kan,’ zeg ik. ‘Maar als jullie niet kiezen, worden er ook mensen boos, elke week opnieuw. Het verschil is dit: door nu te kiezen krijg je één korte storm. Doe je het niet dan krijg je te maken met permanente windkracht tien.’

   Buiten breekt de lucht open. Een bleek februari-zonnetje komt door de ramen. Binnen is er iets veranderd. Rust (of orde, om Mark blij te maken) ontstaat niet door kunstmatige kalmte, door moeilijke besluiten uit de weg te gaan.

   Rust ontstaat doordat je durft te breken met wat niet goed gaat, ook als dat pijn doet. Denk maar aan een splinter. Het doet pijn als je hem eruit trekt, maar als je hem laat zitten gaat hij ontsteken.

   Bijna iedere ondernemer weet diep vanbinnen wat er moet sneuvelen. De vraag is niet óf je het ziet, maar wanneer je het besluit neemt dat een korte storm je veel minder kost dan blijvende onrust.

Wil je het hier een keer met me over hebben? Doe ik graag! Je kan me hier een bericht sturen.